امروز شنبه ۰۸ شهریور ۱۳۹۳
انتخاب رنگ
logo logo logo logo

چاپ سخنرانی دو عضو هیات علمی واحد در ژورنال دانشگاه هرمزگان

سخنرانی  دکتر محمد نجاتی و دکتر مصطفی مجد دو عضو هیات علمی واحد بندرعباس در کارگاه اندیشه فاتح دانشگاه هرمزگان در ژورنال معاونت فرهنگی و اجتماعی  این دانشگاه به چاپ رسید .

محمد نجاتی در این سخنرانی با عنوان «علوم انسانی و سبک زندگی »  با اشاره به تعریف علوم انسانی گفت : علوم انسانی با افعال ، روحیات ، عادات و روابط فردی و اجتماعی انسان ها سروکار دارد  و به لحاظ تاریخی نیز دو دیدگاه در این خصوص وجود دارد  که عده ای معتقدند پیشینه علوم انسانی به یونان باستان و عده ای نیز ریشه آن را در رنسانس علمی و مذهبی اروپا در قرون 17 الی 19 میلادی جستجو می کنند .
وی افزود : اینکه بگوییم هیچ تمدنی جز تمدن غرب علوم انسانی ندارد ، کاملا اشتباهست  زیرا در تمدن ایران و اسلام  در خصوص انسان مباحث مختلفی وجود دارد و ظهور دانشمندان اسلامی نظیر ملا صدرا و ابن سینا و...  که تاکید آنان به فلسفه دین بوده است نمونه گویاو بارز این مساله است .
این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد بندرعباس با انتقاد از نظریه پردازان علوم تجربی که علوم انسانی را در زمره این علوم خلاصه        می کنند گفت : در این دیگاه انسان همچون حیوانی است که در آزمایشگاه مورد بررسی قرار می گیرد و پیچدگیهای ذاتی او در علوم چون روانشناسی، سیاست ، جامعه شناسی  خلاصه می شود و علومی  چون فلسفه و اخلاق در آن جایی ندارد .
وی با تاکید بر اینکه ،  فلسفه باید مادر همه علوم باشد تا همه ی زوایایی انسان را پوشش دهد اما در فرهنگ غرب خادم علوم قلمداد می شود و در خدمت تکنولوژی قرار گرفته و از ابعاد انسانی دور شده  است ،گفت : این نگاه فرهنگ غربی هیچ سنخیت و نزدیکی را با علوم انسانی تمدن اسلامی ندارد و به دلیل رکود تمدن اسلامی موجب کم رنگ شدن تمدن اسلامی نیز  شده است .
نجاتی با اشاره به اینکه علوم انسانی در هر دوره تاریخی یا خودش را با فرهنگ و اقتضائات زمانه وفق داده یا فرهنگ جامعه را با خودش همراه کرده است  افزود : فرهنگ های که دارای هویت انفعالی هستند ، علوم انسانی غربی ، فرهنگ و سبک زندگی آنان را تغییر داده و با فرهنگ  خود وفق می دهد و این نشان از قوت تمدن غربی  نیست بلکه ضعف تمدن اسلامی را نشانه گرفته است .
عضو هیات علمی دانشگاه ، از مبانی علوم انسانی فعلی  به عنوان سکولاریزه کردن فرهنگ و تمدن اسلامی  یاد کرد و خاطر نشان ساخت : علوم انسانی فعلی دین را به عنوان یک پدیده واقعی نمی شناسد و تلاش آن نیز به  حاشیه راندن دین از  مناسبت های فرهنگی و اعتقادی است .
وی شخصیت شکل گرفته افراد را حاصل دو عامل وراثت و محیط قلمداد کرد و افزود : شخصیت افراد در جامعه ما بر اساس خدا محوری شکل می گیرد وپایه دین  رشد می نماید  ولی متاسفانه  در سنین بالاتر شخصیت ما با تماس و  برخورد با کتب علوم انسانی  دچار تعارض می شود و از مسیر دین محوری به مسیر انسان محوری سقوط می نماید .
محمد نجاتی ، تفاوت انسان گرایی اسلامی و غربی را کاملا محسوس و مبرهن خواند و افزود : در اسلام ، همه چیز برای انسان و انسان برای خدا تعریف می شود و معنا می یابد ولی در فرهنگ علوم انسانی غربی همه چیز برای انسان و انسان  برای خودش  تعریف می شود و این تفاوت عمیق دو دیدگاه را  این دو تمدن را از هم جدا می سازد  .
وی با تاکید بر این مهم که ما باید علوم انسانی را با فرهنگ خود وفق دهیم و در راستای بومی سازی این مهم همت گماریم ، افزود : بر گرفتن نکات مثبت از فرهنگ علوم انسانی غربی همچون کار دستجمعی ، نظم پذیری و مسؤولیت علاوه بر این که نکوهیده نیست بلکه قابل تقدیر نیز هست . معذالک ما بجای برگرفتن این نکات مثبت ، به غرب گرایی ، تجمل وفرهنگ مصرف روی آورده ایم که کار نکوهیده و بی ارزشی است .
وی  گفتمان بومی  کردن علوم انسانی را  ، کاری در خور و شان جامعه ما دانست و افزود : در این نگرش ، قدرت «  نه»  گفتن تقویت  می شود و از باز شدن راه انتقاد  بر دین نیز جلوگیری به عمل می آید .
این عضو هیات علمی ، تمدن های بزرگ را حاصل چالش های بزرگ دانست و تاکید کرد : اگرعقیده داشته باشیم که انسان ،محور تمدن است  و خواهان یک تمدن شکوفا  و نوین در جامعه هستیم  باید ، چالش های پیش رو را به خوبی  مدیریت کرده  تا منجر به ساخت تمدن بزرگ اسلامی شویم .
دکتر مصطفی مجد ، عضو هیات علمی واحد بندرعباس نیز دیگر سخنران این  همایش بود که در باب تمدن اسلامی و علوم انسانی به سخنرانی پرداخت .
وی با اشاره به تمدن پر افتخار اسلامی و ایرانی گفت: این تمدن در قرن ششم به اوج افتخار نزدیک شد و  تاسیس مدینه النبی از افتخارات این تمدن بزرگ است که در گذر زمان دچار رکود شد و از بین رفت .
عضو هیات علمی واحد بندرعباس ، عصر حاضر را عصری خاص قلمداد کرد که تمدن نوین اسلامی در حال ظهور است وبه دنبال ارائه ی  گفتمانی جدید  برای دنیاست  که شایسته است این تمدن دچار انحطاط نشود و  محصولات فکریمان در حوزه و دانشگاه ناکارآمد نباشد .
مجد ، با بیان تعریفی از تمدن  آن را به مفهوم اجتماعی شدن انسان ها نسبت داد و افزود : این اجتماعی شدن در ذات انسانهاست  که با برقراری و تعامل با دیگران معنا می گیرد و خانواده اولین تجربه ی یک زندگی اجتماعی برای انسان ها بشمار می رود که زندگی اجتماعی را در یک محیط کوچکتر از جامعه  تجربه می کند .
این عضو هیات علمی دانشگاه معتقد است که علوم انسانی غربی از طریق دانشگاه به جامعه راه یافت  و امروز حوزه و دانشگاه مکلفند تا به این بحث ورود نمایند و برای شناخت علوم انسانی و اسلامی بر اساس حس تکلیف انجام وظیفه نمایند .
وی با اشاره به علوم دینی ، و بیان دیدگاه های مختلف در این زمینه افزود: عده ای از صاحب نظران چون آیت الله مصباح، جوادی آملی و شهید مطهری   معتقدند علم دینی وجود دارد  و در جوامع اسلامی علم دینی یک ضرورت انکار ناپذیر است و در مقابل افرادی چون دکتر سروش و مصطفی ملکیان به انکار و رد علم دینی معتقدند و حتی گروه سومی چون عبدالحسین خسرو پناه نیز  این نظریات را دارای نقاط قوت و ضعف می دانند و معتقد ند  : نظریه علوم انسانی با روش اجتهادی امکان پذیر است .
مصطفی مجد با  تاکید بر ریشه یابی  و شکل گیری تاریخی فرهنگ و تمدن اسلامی و تقدم نگاه تاریخی بر چاره اندیشی، گفت: شناخت گذشته مقدم بر چاره جویی و چاره سازی است و کسی که بدون نگاه به گذشته به فکر چاره جویی است نسبت به کسی که با عبرت از گذشته ، چاره سازی می کند نا موفق تر است .
وی تصریح نمود که علم و دانش به عنوان دو عنصر مهم در شکل گیری تمدن اسلامی از جایگاه ویژه  و مهمی برخوردار است ، خاطر نشان ساخت : شروع فرهنگ و تمدن اسلامی با اولین آیه ای که بر پیامبر اعظم (ص) در عصر تاریک جاهلیت  نازل گشت و در آن بر علم و دانش تاکید شد ، شکل گرفت  و چهره دین اسلام و مسلمانان را تغییر داد و   زمینه اولیه  تمدن سازی اسلامی  را فراهم ساخت .
استاد دانشگاه آزاد بندرعباس ، با اشاره به اهمیت و ارزش علم در اسلام گفت : از آغاز شکل گیری تمدن اسلامی ، افرادی که یاران پیامبر را به شهادت می رسانند باید در مقابل با سواد کردن برخی از مسلمین آزاد شوند یا مساجد به عنوان اولین مراکز علمی و فرهنگی به سمت مردم رفتند و به تعلیم و تربیت آنان همت گماردند  تمدن اسلامی شروع به شکل گرفتن نمود  .
وی یکی دیگر از عوامل شکوفایی تمدن اسلامی را ، کتاب آسمانی قرآن عنوان کرد و گفت : آموزه های قرآنی با نوعی آموزش دادن به مردم ،  دیدگاه آنان را نسبت به عوامل محیطی و مواهب الهی تغییر داد و موجب مترقی شدن انسان ها شد .
مصطفی مجد ، انتقال علوم ، جذب دانشمندان و نهضت ترجمه را از دیگر عوامل مهم شکوفایی تمدن اسلامی برشمرد  و افزود : فرهنگ انتقال مفاهیم ، جذب دانشمندان از همه نقاط دنیا ، ترغیب و تشویق افراد به موضوع مهم ترجمه و اشاعه ی این فرهنگ در میان کشور های اسلامی موجب تولد دانشمندانی چون فارابی ، بوعلی سینا ، خوارزمی و... شد .
این عضو هیات علمی دانشگاه ، تاکید کرد که رکود این تمدن بزرگ از زمان حذف آزادی عمل و گفتار رقم خورد و با حذف  دانشمندان منتقد و از بین رفتن تضارب آرا ، نبود تشریک مساعی ، نبود نقد و مباحثه ، افول نهضت ترجمه ضربه ی سختی را بر پیکره این تمدن بزرگ وارد کرد .
وی اظهار امیدواری کرد با شروع این نهضت جدید در کشور  و انتخاب شیوه اجتهادی در این مسیر و توسعه همه جانبه ابعاد فرهنگی ، سیاسی ، اقتصادی و...  امکان برون رفت از این رکود وجود دارد ، گفت : باید نظرات و پیشنهادات را  بشنویم  و بدور از تحجر گرایی و تنگ نظری   به بهترین پیشنهادات و نظرات بها داده ،آن را بکار بندیم  و موجب گسترش مجدد  شکوفایی و بالندگی تمدن اسلامی باشیم .